0976810969

Chè san tuyết Cao Bồ có gì đặc biệt khiến người Nhật tấm tắc khen ngợi?

Dù không được nhiều người biết đến như chè Thái Nguyên, Tuyên Quang hay chè Suối Giàng, Yên Bái nhưng chè san tuyết Cao Bồ vẫn in đậm dấu ấn trong lòng những người yêu và sành chè. Đặc biệt loại chè shan tuyết cổ thụ này còn được người Nhật tấm tắc khen ngợi. Vậy đâu là bí quyết giúp chè shan tuyết Cao Bồ đi vào lòng người đến vậy?

Đến xã Cao Bồ, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang, người yêu chè không khỏi “xiêu lòng” trước những cây chè shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Cả 11 thôn ở xã Cao Bồ đều trồng chè với gần 1.000 ha chè shan tuyết. Nhà không trồng tập trung thành vườn lớn thì cũng trồng dặm, xen dưới tán rừng quế, dổi, lát, trám… Bởi vậy mà đi dưới tán rừng ở xã Cao Bồ, người ta cảm thấy như lạc vào một thế giới khác. Thế giới xanh bát ngát, đậm hương vị thanh sạch, tươi mát của rừng chè.

tra-san-tuyet-1

Đặc biệt vào buổi sáng sớm khi sương quấn bồng bềnh, người dân ở những thôn làng gọi nhau đi hái búp chè. Giữa những khoảng đồi mênh mông, từ dưới mỗi bóng cây có thể phóng tầm mắt ra cả một vùng trời rộng lớn. Có những cây chè san tuyết cổ thụ vòng gốc bằng một người trưởng thành, dang rộng tay ôm mới kín. Nhiều cây khác có đường kính từ 50 – 80cm, cao từ 15 – 20m. Tán cây mở rộng từ 3 – 5m, che kín cả một vùng. Có những cây cành to, vươn xa, người hái chè không thể với tới mà phải dùng dao đi rừng phạt cả cành chè xuống để vặt búp…

Khí hậu và thổ nhưỡng đã giúp những vườn chè san tuyết ở đây phát triển tốt và mang hương vị rất riêng. Đặc biệt, chất lượng chè còn được nâng cao bởi tất cả các công đoạn từ khâu gieo trồng, thu hái, sơ chế cho tới khi thành phẩm đều được làm thủ công, tự nhiên, không sử dụng hóa chất.

Đối với người dân nơi đây, quy trình chế biến chè tuyết san đã trở nên quen tay, dễ làm, dễ thuộc như ngấm vào máu thịt mỗi người. Mỗi công đoạn đều được người làm chè tuân thủ và thực hiện một cách nghiêm ngặt, ngay từ khâu chăm sóc cây chè cổ thụ, rồi thu hái chè…

Cách thu hái chè san tuyết

tra-san-tuyet-2

Chè shan tuyết cổ thụ thường có 3 – 4 lứa. Theo người trồng chè ở nơi đây thì chè ngon nhất là lứa búp cuối tháng hai âm lịch hằng năm. Lứa 1 (vụ 1) chiếm nhiều thời gian hái nhất, cũng thu được sản lượng chè cao và búp chè được hương nhất. Bởi vụ 1 vừa đốn những cành to, vừa hái, cành già thì bỏ đi. Khoảng tháng 4 – 5 dương lịch là hái lâu nhất, kéo dài hơn 1 tháng. Sang vụ thứ 2, cứ chè mọc đến tầm là bà con lại đi thu hái. Mỗi năm có 3 – 4 vụ chè san tuyết, cây nào đốn trước thì chè mọc trước…

Để dễ phân biệt chè san tuyết non, chè ngon đúng tầm và chè quá vụ. Người dân ở đây chia chè làm 3 loại là loại 1 búp 2 lá, loại 1 tôm 2 lá và loại 1 tôm. Thông thường, bà con thích hái loại 1 tôm vì cho năng suất cao. Nhưng loại này lại không bền bằng hai loại kia bởi hái 1 tôm tuy đạt ngày công nhưng dễ hỏng chè. Chỉ vụ 1 khi đốn xuống thì người dân mới hái 1 tôm. Còn trong vụ bình thường thì người ta hái ít nhất 1 tôm 1 lá để cây chè shan tuyết khỏe và mọc lại nhanh.

Cách sao chè san tuyết

Chè san tuyết hái xong rải cần đều trên sàn nhà (dày khoảng 10 – 15 cm) quạt cho chè khô sương và thoát hết khí nóng ẩm. Lúc này người làm chè mới nhặt sơ bỏ lá bánh tẻ, nhóm lửa đốt nóng và cho chè vào máy để sao ngay trong đêm. Bởi nếu để qua đêm thì chè không chỉ không đẹp mắt mà độ thơm ngon cũng giảm hẳn.

Trong quan niệm của người dân tộc Dao nơi đây, việc sao khô chè san tuyết cần hội tụ đủ tinh tuý của đất, nước và hơi ấm của bếp lửa. Điều này không chỉ giúp nước chè có hương thơm thanh mát, vị ngọt hậu mà còn là chất bổ dưỡng cho sức khoẻ con người, giúp người dùng trà tỉnh táo, sảng khoái và khỏe khoắn hơn.

tra-san-tuyet-3

Do đó, khi bắt đầu sao chè san tuyết người ta thường để lửa to cho chè chín. Sau đó vò nhẹ nhàng để lá chè xoắn lại, dễ phơi. Vò chè có hai cách là vò thủ công và vò bằng máy. Cách thủ công là vò trực tiếp bằng tay hoặc cho chè vào bao mềm, đặt trên bàn có nhiều gờ nghiêng để vò, thời gian vò kéo dài từ 20 – 30 phút. Cách thứ hai là vò bằng máy, vừa vò vừa kết hợp với phân loại. Phần chè có kích thước nhỏ sẽ đem đi phơi ngay, phần chè to đem vò lại để tránh quá trình oxy hóa.

Chè san tuyết Cao Bồ có gì đặc biệt khiến người Nhật tấm tắc khen ngợi? 1

Công đoạn phơi chè cuối cùng cũng rất quan trọng. Chè vò xong sẽ để đến sáng hôm sau rồi mới phơi nắng trực tiếp. Cách làm này sẽ giúp chè giòn bên trong, để chè đẹp màu, lá xoăn đều. Lúc phơi người làm chè cũng cần tỉ mỉ xem xét để phơi cho chè vừa khô là đóng bao, không để giòn quá. Trà shan tuyết Hà Giang đẹp là chè làm xong có búp dài, phủ một lớp lông trắng đều. Nếu không có màu trắng không gọi là chè shan tuyết.

Nhờ những nỗ lực trong việc bảo vệ rừng chè san tuyết cổ thụ và thu hái, chế biến thủ công, năm 2011, chè shan tuyết Cao Bồ chính thức được Liên đoàn quốc tế về phong trào sản xuất nông nghiệp hữu cơ (IFOAM) cấp chứng chỉ chè hữu cơ – Organic Cao Bồ. Mỗi năm, khoảng hơn 200 tấn chè hữu cơ ở Cao Bồ được xuất khẩu sang các nước châu Âu, châu Mỹ. Đến tháng 6 – 2016, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cũng chính thức trao “Bằng công nhận cây Di sản Việt Nam” cho quần thể 220 cây chè shan tuyết trên 100 năm tuổi ở xã Cao Bồ.

Những chứng chỉ, bằng khen danh giá trên đã nêu bật được hương vị, chất lượng cũng như giá trị kinh tế, văn hóa của chè san tuyết ở xã Cao Bồ, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang. Đồng thời cũng lý giải nguyên nhân khiến chè shan tuyết ở đây được giới yêu chè trong nước và quốc tế đón nhận.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *